Sepsis Nedir? Belirtileri ve Nedenleri Nelerdir?

Sepsis Nedir?

Sepsis, vücudun bir enfeksiyona karşı verdiği aşırı ve kontrolsüz tepkinin kendi doku ve organlarına zarar vermesi durumudur. Tıbbi bir acildir. Özellikle zamanında teşhis ve tedavi edilmezse şoka, çoklu organ yetmezliğine ve ölüme yol açabilir.

Sepsis, SARS-CoV-2/COVID-19 gibi viral enfeksiyonlar da dahil olmak üzere, dünya genelinde çoğu bulaşıcı hastalıktan kaynaklanan yaygın bir ölüm nedenidir. Zamanında doğru müdahale hayat kurtarır.

Sepsis, küresel bir sağlık krizidir. Sepsis her yıl 47-50 milyon insanı etkiliyor ve en az 11 milyon insanın ölümüne neden oluyor; bu da her 2,8 saniyede bir ölüm anlamına geliyor. Dünya genelindeki tüm ölümlerin %20'si sepsis ile ilişkilidir. Ülkelere göre değişmekle birlikte ölüm oranı %15 ile %50'nin üzerinde değişmektedir. Hayatta kalan birçok hasta, sepsisin sonuçlarından ömür boyu muzdarip olmaktadır.

Sepsisin Nedenleri Nelerdir?

Bakteriler, mantarlar, virüsler ve parazitler de dahil olmak üzere çoğu mikroorganizma türü sepsise neden olabilir. Bununla birlikte, mevsimsel grip virüsleri, dang virüsleri ve kuş gribi, domuz gribi virüsleri, Ebola ve sarı humma virüsleri gibi halk sağlığı açısından önemli olan yüksek bulaşıcılığa sahip patojenlerle enfeksiyonlar da sepsise neden olabilir.

Sepsis Belirtileri

Sepsis genellikle solunum, gastrointestinal ve idrar yolu enfeksiyonları veya yara ve cilt enfeksiyonları gibi yaygın ve önlenebilir enfeksiyonların klinik olarak kötüleşmesi şeklinde ortaya çıkar. Sepsis, potansiyel olarak geri döndürülebilir olduğu erken bir aşamada sıklıkla teşhis edilemez.

Erken Belirtiler

• Solunum güçlüğü veya çok hızlı nefes alıp verme
• Etki kaybı, kafa karışıklığı veya aşırı halsizlik
• Patolojik (anormal) yüksek ya da çok düşük vücut sıcaklığı
• Sert titreme ve şiddetli kas ağrısı 
• İdrar miktarında belirgin azalma 
• Soluk, morarmış veya döküntülü cilt                                                                                 

Eğer enfeksiyonunuz doğrulandıysa veya şüpheleniliyorsa ve bu belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız, lütfen derhal en yakın hastane veya doktorunuzla iletişime geçin.

Kimler risk grubunda?

Herkes, ne kadar sağlıklı veya formda olursa olsun, nerede yaşadığına bakılmaksızın sepsis geçirebilir. Bazı kişilerde risk daha da yüksektir. Bunlar arasında şunlar yer alır:

• 65 yaş üstü yetişkinler ve 1 yaş altı bebekler
• Bağışıklık sistemi zayıf olanlar (kanser tedavisi görenler, organ nakilliler)
• Diyabet, böbrek veya karaciğer yetmezliği gibi kronik hastalığı olanlar
• Yakın zamanda ameliyat geçiren veya ağır yaralanan kişiler

Sepsisten Nasıl Korunulur?

Sepsis, dünya çapında önlenebilir ölümlerin bir numaralı nedenidir. Sepsisi önlemenin en iyi yolu, öncelikle enfeksiyonu önlemektir; bu da şu şekilde yapılabilir:

Hijyen: Eller düzenli olarak sabun ve suyla yıkanmalıdır.

Aşılar: Grip, pnömokok (zatürre) ve diğer rutin aşılar enfeksiyon riskini düşürür.

Yara Bakımı: Tüm kesik ve sıyrıklar temiz tutulmalı, enfeksiyon belirtileri yönünden izlenmelidir.

Bilinçli Antibiyotik Kullanımı: Antibiyotikler yalnızca doktor kontrolünde kullanılmalıdır; uygunsuz kullanım dirençli enfeksiyonlara yol açar.

Hastane kaynaklı enfeksiyonların (HAİ) önlenmesi: hastane kaynaklı enfeksiyona neden olan mikroorganizmalara genellikle kullanımdaki birçok antibiyotiğe dirençli, hızlı yayılan ve hastalık yapma etkisi yüksek patojenlerdir. Bu mikroorganizmaların neden olduğu sepsis tablosu çok yüksek oranda ölüme neden olur. HAI önlenmemesine yönelik tedbirler eksiksiz ve kesintisiz uygulanmalıdır.

Temiz su: Kirli su, ciddi mide-bağırsak ve cilt enfeksiyonlarına neden olan bakteri, virüs ve parazitleri barındırır.

Farkındalık: Sepsis farkındalığının arttırmak, erken enfeksiyon belirtilerini tanımayı, kişisel risk faktörlerini anlamayı ve zamanında hijyen ve tıbbi bakım uygulamayı beraberinde getirecektir. 

Prof. Dr. Ali Acar

Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı