Çocuklarda Bacak Ağrısı

Çocuklarda Bacak Ağrısının Nedenleri Nelerdir?

Çocuklarda bacak ağrısı çok sık karşılaşılan bir durumdur ve arkasında basit nedenlerden ciddi hastalıklara kadar pek çok faktör yatabilir:

• Büyüme Ağrıları: En sık görülen, tamamen zararsız ağrılardır. Ancak bir eleme tanısıdır ve bu tanıyı koymadan önce çocuk romatoloğu aşağıdaki nedenleri dışlamak ister
• Aşırı Zorlanma ve Kas Yorgunluğu: Gün içindeki yoğun hareketlilik, koşma ve spor aktiviteleri.
• Ortopedik Sorunlar: Düz tabanlık, kalça eklemi problemleri veya duruş bozuklukları.
• Romatolojik Hastalıklar: Çocukluk çağı romatizmaları ve damar iltihapları, özellikle kronik non-bakteriyel osteomiyelit (CNO/CRMO).
• Enfeksiyonlar: Kemik veya eklem iltihapları, viral enfeksiyonlar sonrası gelişen geçici eklem sıvı artışları.
• Vitamin eksiklikleri: D vitamini, B12 vitamini gibi kritik vitamin düzeylerinin düşük olması bacak ağrılarına neden olabilir
• Kanserler: Lösemi gibi kan kanserlerinin kemik tutulumları, kemiğin kendisinin iyi veya kötü huylu tümörleri.

Gece Uykudan Uyandıran Bacak Ağrısı Tehlikeli midir?

Gece ağrısının tehlikeli olup olmadığını ağrının karakteri ve eşlik eden belirtiler belirler:

• Zararsız Olabilir (Büyüme Ağrısı): Eğer ağrı her iki bacakta birden oluyorsa, çocuk masajla veya basit bir ağrı kesiciyle rahatlayıp tekrar uyuyorsa ve ertesi gün tamamen normal hayatına dönüyorsa genellikle endişelenecek bir durum yoktur.
• Tehlike Sinyali Olabilir: Ağrı hep tek bir bacakta veya noktada ısrarcıysa, masaj yapılmasına izin vermeyecek kadar şiddetliyse, çocuğa ağlarken ateş, kilo kaybı veya halsizlik eşlik ediyorsa bu durum ciddi bir kemik veya kan hastalığının belirtisi olabilir. Vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Bacak Ağrısı Büyüme Ağrısı mıdır, Yoksa Romatizma mı? Farkları Nelerdir?

Ailelerin en çok karıştırdığı bu iki durum arasındaki temel farklar şunlardır:

• Büyüme Ağrısı:
  • Genellikle 3-12 yaş arasında, akşam veya gece saatlerinde görülür.
  • Her iki bacakta birden (özellikle kaval kemiği, baldır ve diz arkasında) hissedilir.
  • Eklemlerde asla şişlik, kızarıklık veya sıcaklık artışı olmaz.
  • Sabah uyanınca tamamen geçer, çocuk gün içinde normal koşup oynar, topallamaz.
  • Ovulunca, masaj yapılınca çocuk rahatlar.
• Romatizmal Ağrı:
  • Ağrı günün her saatinde olabilir ancak sabahları daha belirgindir.
  • Genellikle eklemleri (diz, ayak bileği, kalça) tutar.
  • Etkilenen eklemde şişlik, kızarıklık ve hareket kısıtlılığı görülür.
  • Çocuk sabahları yataktan kalkmakta zorlanır (sabah tutukluğu) ve topallar.
  • Masaj yapmak ağrıyı azaltmaz, aksine çocuk eklemine dokunulmasını istemez.

Çocuklarda Bacak Ağrısı İçin Hangi Bölüme/Doktora Gidilir?

İlk başvuru adresi her zaman bir Çocuk Romatolojisi uzmanı olmalıdır.

 Ne Zaman Çocuk Romatoloji Uzmanına Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda zaman kaybetmeden bir çocuk romatoloğunun görüşü alınmalıdır:

• Bacak ağrısına eklemlerde şişlik, kızarıklık veya sıcaklık eşlik ediyorsa,
• Ağrı ve sertlik özellikle sabahları belirginse ve çocuk günün ilk saatlerinde hareket etmekte zorlanıyorsa,
• Ağrıyla birlikte geçmeyen veya tekrarlayan ateş, nedensiz döküntüler varsa,
• Ağrı haftalarca sürüyor ve çocuğun günlük aktivitelerini, okula gitmesini engelliyorsa,
• Yapılan ilk testlerde vücuttaki iltihap değerleri (CRP, Sedimantasyon) yüksek çıktıysa.

 Ateşle Birlikte Görülen Bacak Ağrısı Ne Anlama Gelir?

Ateş ve bacak ağrısının bir arada olması her zaman ciddiye alınması gereken bir durumdur.

• Basit Nedenler: Basit bir grip veya viral enfeksiyon sırasında kas ağrıları (büyüme ağrısı gibi) görülebilir.
• Ciddi Nedenler: Kemik veya eklem içinde mikroplu bir iltihap (septik artrit/osteomiyelit), sistemik çocukluk çağı romatizmaları (Lupus, Still hastalığı vb.) veya kemik iliğini ilgilendiren ciddi kan hastalıkları (lösemi) ateşle birlikte bacak ağrısı yapabilir. Bu tablo acil değerlendirme gerektirir.

Çocuklarda Topallamaya Neden Olan Bacak Ağrısı Kalıcı mıdır?

Topallama, vücudun o bacağı koruma mekanizmasıdır ve çoğunlukla kalıcı değildir.

• Çocuklarda kalça ekleminde basit bir virüs sonrası gelişen geçici sıvı artışları (geçici sinovit) birkaç gün içinde kendiliğinden tamamen geçer ve kalıcı hasar bırakmaz.
• Ancak topallamanın nedeni zamanında teşhis ve tedavi edilmemiş bir çocukluk çağı romatizması veya kalça çıkığı/kemik erimesi (Perthes hastalığı) ise eklemlerde kalıcı hasar ve kısıtlılık kalabilir. Bu yüzden topallayan bir çocuk "incinmiştir" denilerek beklenmemeli, mutlaka doktora götürülmelidir.

Doç. Dr. Emil Aliyev

Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi Çocuk Romatoloji Uzmanı