Rahim Ağzı Kanseri ve HPV Aşısı Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Rahim Ağzı Kanseri Nedir?

Rahim Ağzı Kanseri rahimin vagina ile birleştiği tıbben serviks adı verilen bölgedeki hücrelerin düzensiz yapılaşmasıyla ortaya çıkan kanser türüdür.

Dünyada kadın kanserleri arasında meme kanserinden sonra en sık görülen kanser tipidir. Her yıl Avrupa’da 50 bin dünyada 500 bin kadın Rahim Ağzı Kanseri tanısı almakta, Avrupa’da 25 bin dünyada 250 bin kadın her yıl bu hastalık nedeniyle kaybedilmektedir.

30-55 yaşları arasında görülme sıklığı daha yüksektir. Erken evrede belirti vermese de ileri evrelerde düzensiz kanamalar, ilişki sonrasında kanama, menopoz sonrası kanama, pelvik ağrı, kötü kokulu vajinal akıntı, idrar şikayetleri, yorgunluk, halsizlik, kilo kaybı gibi belirtileri olabilir.

Rahim Ağzı Kanseri sıklığı son dönemlerde yapılan tarama testlerinin yaygınlaşması ve rahim ağzı aşılarının devreye girmesiyle bütün dünyada azalma kaydetmektedir.

Rahim Ağzı Kanseri Neden Olur?

Rahim ağzı kanserlerinin nedeni %99,7 oranında insan papiloma (HPV) virüsüdür. HPV virüsü cinsel yolla bulaşan 100’den fazla tipi olan bir virüstür. Vajinal, oral, anal temas sırasında bulaşabilir. Bu virüs tiplerinin bazıları yüksek riskli bazıları düşük riskli olarak kabul edilir. Özellikle tip 16 ve tip 18, rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 70-80’ninden sorumludur. Ayrıca bazı HPV virüsleri genital bölgede siğillerin oluşumuna da neden olur.

Her HPV virüsünü alan kadın kanser olmaz. HPV virüsünün 2 yıl içerisinde vücuttan kendiliğinden temizlenme oranı yüksektir. Yüksek riskli HPV’ye maruz kalan özellikle sigara içen, erken yaşta cinsel hayata başlayan, çok sayıda cinsel partneri olan, bağışıklık sistemi bozuk olan, sağlıksız beslenen, aşırı kilolu kadınlar risk altındadır. Ailevi hikaye ve genetik faktörler de etkilidir.

Rahim Ağzı Kanseri Tarama Yöntemleri

Rahim ağzı kanserleri tarama yöntemleri yaş gruplarına göre farklılık gösterir.

• 21 yaş öncesi tarama önerilmez.
• 21-25 yaşları arasında 3 yılda bir PAP smear
• 25-29 yaşları arasında 5 yılda bir HPV tarama testi alternatif olarak sunulur.
• 30-65 yaşları arasında 3 yılda bir PAP smear testi veya 5 yılda bir PAP smear ve HPV testinin birlikte yapıldığı co-test önerilir.
• 65 yaşından sonra özel durumlar dışında HPV taramasına son verilir.

Nasıl Tedavi Edilir?

PAP smear testlerinde sıkıntılı hücrelerin tespit edildiği durumlarda ve yüksek riskli HPV virüslerinin varlığının saptandığı durumlarda özel bir mikroskop ve boyama yöntemleri kullanılarak kolposkopi, serviks biopsisi ve endoservikal küretaj işlemleri yapılır. Alınan parçaların patolojik değerlendirme sonucuna göre takip ve tedavi protokolleri belirlenir.

Kolposkopi ve endoservikal biopsi sonucunda çıkan sonuca göre sadece smear ve HPV ile takip, rahim ağzındaki transformasyon zonu olarak adlandırılan riskli bölgenin çıkarılması işlemi olan LEEP konizasyon yapılabilir. Eğer sonuçlar rahim ağzı kanserini gösteriyorsa hastalığın evresi ileri tetkiklerle belirlendikten sonra tedavi planlaması yapılmalıdır.

Tedavi seçenekleri hastalığın evresine göre rahim ağzı rahim yumurtalıklar ve çevre lenf dokularını da çıkarıldığı cerrahi tedavi veya radyoterapi şeklindedir.

HPV Aşısının Önemi

HPV aşısı ilk defa 2006 yılında tanımlanmış olup şu anda ülkemizde 9 HPV tipini kapsayan bir aşı mevcuttur. Bu aşı, rahim ağzı kanserine karşı %90 oranında koruyuculuğa sahiptir. Ayrıca genital bölgede oluşan siğillere karşı da koruyucudur.

HPV aşılaması dünyada bir çok ülkede devlet aşılama programında yer almakta olup 9-12 yaşlarındaki kız ve erkek çocuklara yapılmaktadır. Ülkemizde henüz ulusal aşılama programına dahil edilmemiştir. Aşılama protokolu 15 yaşına kadar 2 doz, 15 yaş ve üstüne 3 doz şeklinde yapılmaktadır. Aşılama şeması tamamlandığında ileriki dönemlerde tekrarı gerekli değildir. Erken yaşta aşılanmamış kadınlarda 45 yaşına kadar aşı yapılması önerilmektedir.

HPV aşısının koruyuculuğu daha önce de belirttiğim gibi %90 olduğundan kişi aşılı olsa da olmasa da rahim ağzı kanseri tarama testlerini yaptırmalıdır. Tarama testleri servikal smear ve HPV testleridir. Servikal smear testinde rahim ağzı kanserine dönüşme potansiyeline sahip hücresel bozukluklar erken dönemde saptanabilir. HPV testi ise yüksek-düşük riskli HPV virüslerinin varlığını ortaya koyar.

Op. Dr. Başar ÖNAL
Bayındır İçerenköy Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı